المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٣٤ - شرط قياسى بودن نصب در مفعول فيه

ذو: اسم، مضاف، خبر براى « ذاك ».

تصرّف: مضاف اليه.

فى: حرف جارّ.

العرف: مجرور به « فى » ، متعلّق به « تصرّف » و جمله « فذاك ذو تصرّف فى العرف» خبر است براى « ما ».

ترجمه:

و آنچه ظرف و غير ظرف ديده ميشود، پس در عرف آنرا ظرف متصرّف خوانند.

شرح عربى:

( و شرط كون ذا مقيسا ان يقع ظرف لما) اى لفعل (فى اصله) اى الحروف الاصليّة (مع اجتمع) كجلست مجلس زيد و رميت مرماه فان لم يقع كذلك كان شاذّا يسمع كقولهم (هو عمرو مزجر الكلب»، « و عبد اللّه مناط الثّريّا»، « هو منّى مقعد القابلة» و غير ما ذكر من الامكنة لا يقبل الظّرفيّة كالدّار و المسجد و السّوق و الطّريق.

( و ما يرى ظرفا و غير ظرف) كانّ يرى مبتدءا او خبرا او فاعلا او مفعولا او مضافا اليه نحو يوم، و شهر، (فذاك ذو تصرّف فى العرف).

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

و شرط قياسى بودن نصب آنستكه مفعول فيه با آنچه در اصل با آن اجتماع دارد ظرف باشد.

شرط قياسى بودن نصب در مفعول فيه‌

شارح گويد:

شرط قياسى بودن نصب آنستكه مفعول فيه براى فعلى كه در اصل يعنى در حروف اصلى با آن مجتمع و مشترك است ظرف باشد مانند: